Ανοίγουν με στυλ…

 

 

 

3.000 ανοιχτήρια που χρονολογούνται από το 18 αιώνα περιλαμβάνει η σπάνια συλλογή του Βαγγέλη Γεροβασιλείου

Το μακρινό 1976 ο Βαγγέλης Γεροβασιλείου σπούδαζε οινολογία στο Μπορντό, απ’ όπου αγόρασε ένα ανοιχτήρι.

Τότε ακόμα δεν γνώριζε πως έβαζε τη βάση μιας συλλογής που αριθμεί σήμερα κοντά τρεις χιλιάδες κομμάτια, ούτε πως εν έτει 2013 ανοιχτήρι θα επωλείτο προς 38.000 δολάρια, ούτε ακόμα πως ανοιχτήρια είχε ειδικά σχεδιάσει για αριστερόχειρες γύρω στα 1450 ο Λεονάρντο ντα Βίντσι. Τόσο απλά…

Στο Μουσείο Οίνου Γεροβασιλείου στην Επανομή, δίπλα στη Θεσσαλονίκη, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει αριστουργήματα κάθε σχήματος, που μεταφέρουν τεχνοτροπίες τέχνης τριών αιώνων και που είναι κατασκευασμένα από τα ευγενέστερα των μετάλλων.

Αν πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά ανακαλύπτουμε πως ο φελλός, ως πώμα, αναφέρεται από τους Ρωμαίους, για να ξεχαστεί επί περίπου 1.000 χρόνια και να εμφανιστεί ξανά το 2ο μισό του 17ου αιώνα, σχεδόν ταυτόχρονα με την κατασκευή φιαλών από γυαλί.

Οι πρώτες φιάλες (1650) ήταν σφαιρικές με μακρύ λαιμό, με προορισμό να μεταφέρουν το κρασί από το κελάρι στο τραπέζι. Βαθμιαία άρχισαν να χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά κρασιού σε μεγάλες αποστάσεις και δημιουργήθηκε η ανάγκη πωματισμού.

Τα σφιχτά πώματά τους, ωστόσο, απαιτούσαν αποτελεσματικά εργαλεία για την αφαίρεσή τους. Εφευρέθηκαν ελάσματα με άγκιστρα και ανοιχτήρια με έλικα περίπου την ίδια εποχή. Η φιάλη, το πώμα από φελλό και το ανοιχτήρι αμοιβαία επηρέασαν το ένα το άλλο στην εξέλιξή τους.

Δεν είναι γνωστό πότε και ποιος εφηύρε το πρώτο ανοιχτήρι. Πιθανόν η ιδέα να προήλθε από εργαλείο καθαρισμού εμπροσθογεμών όπλων, που ήταν μια ράβδος με κοχλία στη μία άκρη. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο Αρχιμήδης (287 – 212 π.Χ.) επινόησε, ανάμεσα σε άλλα, την έλικα και διατύπωσε τους νόμους των μοχλών, των ισορροπιών ή κέντρα βαρών. Τα παραπάνω βρήκαν εφαρμογή και στο ανοιχτήρι.

Προς το τέλος του 18ου αιώνα, τα ανοιχτήρια έγιναν πιο ισχυρά, αλλά η δύναμη που χρειαζόταν για την απ’ ευθείας έλξη του φελλού από τη φιάλη ήταν αρκετά μεγάλη (περίπου 30 χιλιόγραμμα).

Η ανάγκη τόσο για το εύκολο βίδωμα του κοχλία στο φελλό και κυρίως για λιγότερη δύναμη για την έλξη του από τη φιάλη, δημιούργησε τα μηχανικά ανοιχτήρια. Στην ουσία, όλα τα ανοιχτήρια είναι μηχανικά και στηρίζονται στην αρχή του μοχλού και του κοχλία.

Η πρώτη στον κόσμο πατέντα για μηχανικό ανοιχτήρι ήταν του Sommel Henshall στην Αγγλία, τον Αύγουστο του 1795.

Οι χώρες παραγωγής ανοιχτηριών ήταν κατ’ αρχάς η Αγγλία, η οποία ήταν η χώρα που πρώτη εισήγαγε εμφιαλωμένα κρασιά και η παραγωγή διευκολύνθηκε από την ύπαρξη σιδήρου και άνθρακα, αλλά και από τη Βιομηχανική επανάσταση. ‘Αλλες χώρες ήταν η Γαλλία, η Γερμανία, οι ΗΠΑ, και σε μικρότερο βαθμό οι Κάτω Χώρες και η Ιταλία.

Σήμερα υπάρχουν περί τους πενήντα συλλέκτες ανοιχτηριών παγκοσμίως, οργανωμένοι στην ICCA-corkscrew. Αν χτυπήσετε την ονομασία στο Ιντερνετ, θα πάρετε μια ιδέα…

 

3 comments on “Ανοίγουν με στυλ…

  1. Καλημέρα, Έφη!
    Πόσα ωραία μάθαμε πάλι σήμερα! Βρε το Γεροβασιλείου! Τι ωραία συλλογή και πόσο ωραία κρασιά! (χικ) 😉

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s