Μπατίκ -Πάντρεμα Βαφής και Κεριού

 

Μακρά Ιστορία, Λαμπρό Μέλλον

Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πότε και πού γεννήθηκε το μπατίκ. Στην Κίνα, σώζονται δείγματα που χρονολογούνται από τον έκτο αιώνα .

Δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί πότε έφτασε η τεχνική στην Ινδονησία, αλλά το 17ο αιώνα υπάρχουν ήδη ενδείξεις εισαγωγικού και εξαγωγικού εμπορίου μπατίκ σε αυτή τη χώρα.

Τις πρόσφατες δεκαετίες, το μπατίκ κερδίζει συνεχώς έδαφος στις προτιμήσεις του κοινού, και αποτελεί πλέον σύμβολο της ινδονησιακής εθνικής ταυτότητας.

Το 2009, σε αναγνώριση της μακράς ιστορίας του μπατίκ στην Ινδονησία και της επίδρασής του στον τοπικό πολιτισμό, η UNESCO το συμπεριέλαβε στον κατάλογο της «Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας».

Το ΜΠΑΤΙΚ κυκλοφορεί ανάμεσά μας εδώ και αιώνες, αλλά δεν είναι καθόλου παλιομοδίτικο. Το φοράει η αριστοκρατία σε παραμυθένιες δεξιώσεις, αλλά και οι έμποροι στα παζάρια. Είναι πανέμορφο, γεμάτο χρώμα και παράγεται σε απίστευτη ποικιλία. Αλλά τι ακριβώς είναι το μπατίκ; Πώς φτιάχνεται; Πού πρωτοεμφανίστηκε; Και πώς χρησιμοποιείται σήμερα;

19113911_1974260456140290_9148476896093917656_n


Η ιστορία του χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το μπατίκ φτιάχνεται με μια ειδική τεχνική διαχείρισης του χρώματος και έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και του πολιτισμού της Ινδονησίας. Παρόμοια υφάσματα γοητεύουν ανθρώπους σε κάθε γωνιά του κόσμου.

 

Στα μέσα του 19ου αιώνα, οι τεχνίτες του μπατίκ χρησιμοποιούσαν χάλκινες σφραγίδες για να βάζουν το κερί. Αυτή η μέθοδος αποδείχτηκε γρηγορότερη και μπορούσε να παραγάγει πανομοιότυπα υφάσματα.

Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, τα εργοστάσια άρχισαν να αποτυπώνουν το σχέδιο στο ύφασμα με μεταξοτυπία. Σήμερα, αν και το χειροποίητο μπατίκ κυκλοφορεί ακόμα, τη μερίδα του λέοντος στην αγορά κατέχει το βιομηχανοποιημένο.

Ως βάση του μπατίκ χρησιμοποιείται κατά κανόνα βαμβακερό ή μεταξωτό ύφασμα. Οι βαφές φτιάχνονται από ντόπια προϊόντα: φύλλα, ξύλο, φλοιούς δέντρων και μπαχαρικά. Αλλά υπάρχουν και συνθετικές βαφές. Πριν διαδοθεί η χρήση του κεριού, τα σχέδια γίνονταν με πολτούς λαχανικών, ζωικό λίπος, ακόμα και λάσπη. Στην εποχή μας, προτιμούν συνήθως το συνθετικό κερί, χωρίς όμως να έχουν καταργήσει και το μείγμα παραφίνης και φυσικού κεριού μέλισσας.

19059071_1974260709473598_3077715818403422798_n

Ο τεχνίτης δημιουργεί το μπατίκ χρησιμοποιώντας ένα μικρό χάλκινο εργαλείο γεμάτο υγρό κερί για να ζωγραφίσει με το χέρι ένα περίπλοκο σχέδιο σε ένα κομμάτι ύφασμα. Όταν το κερί ξεραθεί, το ύφασμα είναι έτοιμο να βαφτεί. Τα κερωμένα σημεία διατηρούν το φυσικό τους χρώμα, μένοντας ανεπηρέαστα από τη βαφή. Πολλές φορές η διαδικασία επαναλαμβάνεται με διάφορες βαφές ώστε να προκύψουν πολύχρωμα σχέδια.

Κάποιοι παραδοσιακοί τρόποι με τους οποίους φοριέται, τυλίγεται στο σώμα αλλά και φτιάχνεται το μπατίκ είναι επηρεασμένοι από τοπικές αντιλήψεις και δεισιδαιμονίες. Πολλές επαρχίες της Ινδονησίας έχουν τα δικά τους χαρακτηριστικά χρώματα και σχέδια. Για παράδειγμα, το μπατίκ από τις βόρειες ακτές της Ιάβας έχει ζωηρά χρώματα και συνήθως απεικονίζει λουλούδια, πουλιά και ζώα. Αλλά το μπατίκ από την κεντρική Ιάβα έχει συνήθως μικρότερη ποικιλία χρωμάτων με γεωμετρικά σχέδια. Υπάρχουν περίπου 3.000 καταγραμμένα σχέδια μπατίκ.

19059991_1974260502806952_5820403984181814560_n

Οι άντρες χρησιμοποιούν ένα παραδοσιακό κάλυμμα για το κεφάλι που λέγεται ίκετ κεπαλά. Πρόκειται για ένα τετράγωνο κομμάτι μπατίκ που δένεται γύρω από το κεφάλι σχηματίζοντας τουρμπάνι. Συνήθως φοριέται σε επίσημες τελετές.

19059233_1974260452806957_5268081245491037520_n

Ένα άλλο δημοφιλές ρούχο από μπατίκ είναι το σαρόνγκ, ένα ορθογώνιο κομμάτι υφάσματος που τυλίγεται γύρω από το σώμα. Μερικές φορές ράβουν τις δύο άκρες του υφάσματος δίνοντάς του σωληνοειδές σχήμα. Το κλασικό σαρόνγκ φοριέται γύρω από τα πόδια και στερεώνεται στη μέση, έτσι ώστε να μοιάζει με φαρδιά φούστα. Το φοράνε άντρες και γυναίκες.

19105834_1974261072806895_6330850499885489609_n

Ένα παραδοσιακό ένδυμα από μπατίκ είναι το σελεντάνγκ, που το φοράνε οι γυναίκες στους ώμους τους σαν σάλι ή για να μεταφέρουν αντικείμενα. Συχνά βάζουν μέσα το μωρό τους ή τα ψώνια τους, αλλά το χρησιμοποιούν και για να καλύπτουν το κεφάλι τους όταν έχει πολύ ήλιο.

 

The History of Batik

Evidence of early examples of batik have been found in the Far East, Middle East, Central Asia and India from over 2000 years ago. It is conceivable that these areas developed independently, without the influence from trade or cultural exchanges. However, it is more likely that the craft spread from Asia to the islands of the Malay Archipelago and west to the Middle East through the caravan route.

Batik-technique

Batik was practised in China as early as the Sui Dynasty (AD 581-618). These were silk batiks and these have also been discovered in Nara, Japan in the form of screens and ascribed to the Nara period (AD 710-794). It is probable that these were made by Chinese artists. They are decorated with trees, animals, flute players, hunting scenes and stylised mountains.

No evidence of very old cotton batiks have been found in India but frescoes in the Ajunta caves depict head wraps and garments which could well have been batiks. In Java and Bali temple ruins contain figures whose garments are patterned in a manner suggestive of batik. By 1677 there is evidence of a considerable export trade, mostly on silk from China to Java, Sumatra, Persia and Hindustan.


Indonesian Batik Hystory.jpg

In Egypt linen and occasionally woollen fabrics have been excavated bearing white patterns on a blue ground and are the oldest known and date from the 5th century A.D. They were made in Egypt, possibly Syria. In central Africa resist dyeing using cassava and rice paste has existed for centuries in the Yoruba tribe of Southern Nigeria and Senegal.

 

images

Indonesia, most particularly the island of Java, is the area where batik has reached the greatest peak of accomplishment. The Dutch brought Indonesian craftsmen to teach the craft to Dutch warders in several factories in Holland from 1835. The Swiss produced imitation batik in the early 1940s. A wax block form of printing was developed in Java using a cap.

By the early 1900s the Germans had developed mass production of batiks. There are many examples of this form of batik as well as hand-produced work in many parts of the world today. Computerisation of batik techniques is a very recent development.

Reproduced from The Art of Batik, written and published by The Batik Guild, 1999

 

http://www.batikguild.org.uk/batik/history-of-batik

Κράτα το

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s