Samuel van Hoogstraten – A Peepshow with Views of the Interior of a Dutch House


The peepshow is a rectangular box; the interior is painted on three sides, as well as on the top and bottom


The sixth side is open; originally light would have entered the box from this side, perhaps through specially treated paper stretched across it. The box would have been placed close to a window or illumination provided by a candle. There are peep-holes in the two shorter sides which provide the illusion of three-dimensional views of the interior of a house.

Hoogstraten’s box is an unusually elaborate example, decorated on the exterior with allegorical paintings which correspond to chapters in a theoretical book that the artist was to write later. The long side illustrates

love of wealth as a motivation for the artist, who appears with a putto holding a cornucopia.

Love of art and of fame are the subjects of the paintings on the short sides, while the top is decorated with an allegory of physical love, representing Venus and Cupid in bed, painted in anamorphic (distorted perspective) projection.

The box was probably painted in Dordrecht in the later 1650s. A number of such peepshows were made in Holland but only a few examples have survived. This is one of the finest.
Painter and writer, Hoogstraten is best remembered for his experiments in perspective. His perspective box, A Peepshow, is the best surviving example of this aspect of his art. Hoogstraten (1627 – 1678) was a native of Dordrecht, where he was first trained by his father.

He moved to Amsterdam shortly after his father’s death in December 1640 and received further training in the studio of Rembrandt, at the time when Carel Fabritius was also there.



Παρότι πολλοί θεωρούν τον φαν Χούγκστρατεν καλύτερο ποιητή παρά ζωγράφο, ο σύγχρονος φιλότεχνος δεν μπορεί παρά να θαυμάσει την εντυπωσιακή μαεστρία με την οποία κατασκεύαζε τα peepshows του, ή αλλιώς τα “κουτιά προοπτικής.”

Στην κατηγορία αυτή ανήκει και το Κουτί με Απόψεις του Εσωτερικού ενός Ολλανδικού Σπιτιού που φιλοτέχνησε κάπου μεταξύ 1655 και 1660. Πρόκειται για ένα κουτί διαστάσεων 58 x 88 x 60.5 εκ., διακοσμημένο τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά, και τοποθετημένο σε μία ψηλή βάση.


Το εσωτερικό του κουτιού είναι ζωγραφισμένο στις τρεις πλευρές και το επάνω και κάτω μέρος ενώ η έκτη πλευρά είναι ανοιχτή. Ιδανικά η πλευρά αυτή φωτιζόταν είτε από φυσική πηγή φωτός, είτε από κερί ενώ υπάρχουν δύο τρύπες στις βραχείες πλευρές του για να κοιτάζει κανείς μέσα την απεικόνιση του ολλανδικού σπιτιού της εποχής εκείνης που μοιάζει σχεδόν ζωντανή.

Το εσωτερικό φαίνεται σχεδόν μεγαλύτερο από το κουτί που το περιέχει χάρη στην ιδιαίτερη τεχνική του φαν Χούγκστρατεν όπου εντός της κάθε εικόνας περικλείονται φευγαλέες εικόνες άλλων δωματίων μέσα από παράθυρα και πόρτες.

Το μεγαλύτερο μέρος της ζωγραφιάς είναι απεικονισμένη με την συμβατική προοπτική, αλλά υπάρχουν και λεπτομέρειες που αλληλεπιδρούν με τις επιφάνειες του κουτιού, όπως για παράδειγμα ο σκυλάκος (αγαπημένη προσθήκη του ζωγράφου στα ζωγραφικά του έργα, όπως και οι γάτες) που φαίνεται να ξεπετάγεται καθώς ο μισός είναι ζωγραφισμένος κανονικά στον “τοίχο” του δωματίου, ενώ το κάτω μέρος και τα πόδια του είναι ζωγραφισμένα στο πάτωμα, σε αναμορφική προοπτική.


Η ορθή γωνία δημιουργεί αυτή την ψευδαίσθηση, την οποία εκμεταλλεύεται ο καλλιτέχνης πολλές φορές. Άποψη του εσωτερικού του σπιτιού με το αναμορφικά ζωγραφισμένο σκυλάκι στο προσκήνιο. Άποψη του εσωτερικού του σπιτιού με το αναμορφικά ζωγραφισμένο σκυλάκι στο προσκήνιο.

Στο ανάπτυγμα του κουτιού εμφανίζεται επίσης κι ένα παράξενο κόκκινο ορθογώνιο στο δάπεδο, με ένα μικρό λευκό ορθογώνιο επάνω του που εύκολα το περνάει κανείς για χαλί αλλά αν κοιτάξει από τις οπές φαίνεται ξαφνικά σαν τραπέζι με έναν λευκό φάκελο επάνω του, του οποίου ο παραλήπτης μάλιστα είναι ο ίδιος ο φαν Χούγκστρατεν, κάτι που μας οδηγεί στην σκέψη ότι ίσως έχει απαθανατίσει το εσωτερικό του σπιτιού του.

Ίσως μάλιστα η γυναίκα που φαίνεται ξαπλωμένη σε κάποιο από τα δωμάτια στο βάθος να είναι η σύζυγος του ζωγράφου, άποψη που στηρίζεται και η επιλογή να ζωγραφίσει τόσο τον δικό του θυρεό όσο και της οικογενείας της.



9 comments on “Samuel van Hoogstraten – A Peepshow with Views of the Interior of a Dutch House

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in: Logo

You are commenting using your account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s